Bezoek uit Nordhausen BUITENDAG 16 MEI                 PAASONTBIJT EN PAASDIENST

IN HET MIDDEN

De bijbel haalt lang niet altijd het niveau van de Psalmen of Prediker en sommige stukken, ook in het Nieuwe Testament, lezen zelfs onprettig. Daarom is het misschien de moeite waard op een zonnige zomerdag een van de aardigste gelijkenissen, die van de Verloren Zoon, eens wat nader te bekijken, zij het ook niet met de ogen van een gediplomeerd
theoloog.
Iedereen kent het verhaal: een jongste zoon vraagt zijn deel van de erfenis - in de tijd van Jezus niet zo heel ongebruikelijk - en maakt daarmee goede sier totdat alles op is en hij weer teruggaat naar zijn vader die hem gastvrij ontvangt, maar wel tot ongenoegen van zijn
broer, een hardwerkend en deugdzaam man.
Wat valt nu op in dit verhaal? In de eerste plaats moeten we constateren dat de Nederlandse vertaling strenger is dan de Franse of Engelse. Wij spreken immers van de verloren zoon, terwijl hij in die andere vertalingen wordt aangeduid als de verkwistende zoon, een wat mildere toonzetting zonder het vernietigende morele oordeel dat de Nederlandse tekst velt. Maar er is meer: in het Nieuwe Testament wordt de morele lat gewoonlijk zeer hoog gelegd, hetgeen wel eens ontmoedigt. Hier echter lezen wij iets anders: het geld is op, er komt hongersnood en de zoon wil terug naar zijn vader omdat daar zelfs de dagloners het beter hebben. Van een echt berouw over zijn levenswandel blijkt evenwel weinig; hij geeft toe gezondigd te hebben tegen de hemel, maar dat klinkt eerlijk gezegd niet erg overtuigend, want honger en gebrek lijken toch de voornaamste drijfveren en onwillekeurig schieten ons dan de woorden van Brecht “Erst kommt das Fressen und dann die Moral” te binnen. Maar wonderlijk genoeg blijkt zijn vader tevreden met dit toch wat schrale berouw. Hij kapittelt hem niet, wrijft hem zijn losbollig bestaan niet in, maar laat hem als het ware opnieuw geboren worden.
De oudste zoon kan deze gang van zaken moeilijk accepteren. Hij is een braaf man, ontzegt zich veel plezier om de zaken draaiende te houden en voelt zich nu eigenlijk bedrogen. En wij zijn geneigd hem gelijk te geven. Had hij ook zijn genoegen niet wat meer buitenshuis
moeten zoeken nu loon naar werken blijkbaar niet zijn deel is? En: had hij niet eens met zijn vader kunnen overleggen, want die is blijkbaar geen slavendrijver. Maar in plaats van hem te prijzen vanwege zijn deugdzaamheid berispt zijn vader hem min of meer: hij heeft geen oog voor de gelukkige situatie waarin hij verkeert en behoort zich te verheugen over de behouden terugkomst van zijn broer die immers dood was.
Als conclusie zou je kunnen zeggen dat er in feite twee verloren zonen waren: de jongste die zijn geluk verloor en de oudste die zijn geluk niet opmerkte; de een verloor zijn vrijheid en de ander benutte die niet. Het verhaal heeft een open einde, want wij weten niet of beiden zich verzoenden. Maar laten wij geen van beiden onze sympathie onthouden en vooral dankbaar zijn voor de mildheid van de vader die hen beiden ophief uit hun beperkingen en de mogelijkheid bood echt en waarachtig voort te leven.

Frits Hofmeijer.

Rembrandt van Rijn, 1636

IN HET MIDDEN (juni 2010)

“SPIRIT!” Dat is andere koek dan het vage oezewoes van “spiritualiteit”. Spiritualiteit kun je overal kopen: in katholieke en boeddhistische kloosters , bij yogaleraren, op tientallen cursussen en meditatieweekends van vele kerken. Er zijn boekenplanken volgeschreven over “spiritualiteit”.
“SPIRIT” is het woord dat het Nieuwe Testament (in het Engels) gebruikt voor de Heilige Geest. “SPIRIT” doet denken aan enthousiaste jonge sporters, jonge ondernemers. Paulus vergelijkt zichzelf ook met een sporter: ”Ren als de atleet die wint!” (1 Kor. 9:24-27) en hij was een groot ondernemer: hij bracht het verhaal van Jezus naar Europa. Hij heeft het vaak over “vervuld zijn, vol zijn van de Heilige Geest”, en beveelt dat aan: ”ever be filled with the Holy SPIRIT” (Efeziërs 5:18). Ik heb zo’n idee dat we daarmee verder komen dan met alle spiritualiteit die ons rijkelijk omringt.
In de poëtische taal van een oude traditie (Genesis 1:2 ) ”zweefde de Geest over de oervloed” (oersoep zeggen wetenschappers). Ver voor Pinksteren dus!
En met dat zweven (je kunt ook vertalen “broeden”) is hij nooit opgehouden: door alle eeuwen heeft die SPIRIT gebroed en gezweefd over alle continenten, volken en culturen en zo kun je Hem verrassend tegenkomen in oude geschriften van Hindu’s en Boeddhisten of de Chinese Lao Tze (Taoisme). Maar voor mij is Hij in de eerste plaats de Geest van Jezus (titel van het boek dat we op de gesprekskringen bespreken: Jezus, een Mens vol van Geest/SPIRIT”). En ook de nieuwe Remonstrantse Belijdenis (2006) heeft de klassieke volgorde omgekeerd: de Geest staat nu eerst, daarna Jezus en tenslotte de Eeuwige God.
U weet dat ik predikant ben geweest in zes verschillende denominaties. Niet omdat ik telkens overstapte omdat het me ergens niet beviel, ik werd gevraagd, beroepen zoals dat heet. Zo heb ik geleerd en ervaren dat de Geest nog steeds zweeft en broedt boven de veelkleurige wereldkerk. Daarom kan ik het ook als gepensioneerde niet laten, nu en dan naar een totaal andere gemeente te gaan. Zo vierde ik zondag 25 april jl. het vijftigjarig jubileum mee van de Pinkstergemeente “Filadelfia” in haar kerkgebouw “De Oase” aan de Grevelingenstraat in de Rivierenbuurt.
En werkelijk: ook daar merkte ik dat de Geest nog steeds over de wereld zweeft: toen ik mijn fiets stalde, zette een echte Indiaanse (Latijns Amerika) haar fiets naast de mijne. En binnen (veel jonge mensen) hoorde ik al gauw dat ook een familie uit Irak daar lid is. De voorganger vertelde enthousiast dat hij de voorafgaande week een internationale Pinksterconferentie had bijgewoond in Duitsland. En dat hij daar jonge christenen had ontmoet uit Jemen en Oezbekistan, die bekend staan als Moslimlanden. In de dienst zag ik een Surinaams gezin en veel typen uit Zuidoost Azië. Over SPIRIT gesproken: het Pinkstervuur spatte er af! Een pittige jonge man leidde de zang: Johannes de Heer, Glorieklokken, Opwekking, en moderne songs, compleet met drumband, synthesizer en twee zingende en swingende meisjes. Een iets oudere man met een vrolijke snor, pinksterdominee speciaal onder Sinti en Roma, hield een vurige preek.
Ik moest denken aan onze bezadigde, rustige (met een enthousiaste Jelmer!) diensten en gesprekskringen in het Penninckshuis. Dr. Bert Dicou (remonstrants predikant) schrijft in het boek waar we op de gesprekskring mee bezig zijn: ”Bij Remonstranten is ook enthousiasme
voor Jezus, maar met een zekere terughoudendheid. Uitbundigheid heeft nooit bij de cultuur van deze kerk gehoord. Dat geldt ook voor andere vrijzinnige groepen. Er ligt meer nadruk op de intellectuele dan op de emotionele kant van geloven”. Zo kan het ook! Verrukkelijk dat er in de wereldkerk zoveel variatie van SPIRIT is!
“De vrucht van de Geest is: liefde, vreugde, vrede, geduld, vriendelijkheid, mildheid, trouw, tederheid, zelfbeheersing” (Galaten 5:22).

Wim Reinders